Bu yılki güneş tutulması Türkiye'den izlenecek mi?

Ay'ın Dünya ile Güneş arasına girerek güneş diskini tamamen örtmesiyle gündüzün geceye dönüşeceği bu nadir olay, İspanya başta olmak üzere belirli bölgelerde dakikalarca sürecek. Peki 2026 güneş tutulması Türkiye'den izlenebilecek mi? İstanbul, Ankara ve diğer illerden görülme ihtimali var mı?

2026 güneş tutulması ne zaman gerçekleşecek?

2026 yılında iki farklı güneş tutulması yaşanacak. Bunlardan ilki 17 Şubat 2026 Salı günü saat 19.46'da meydana gelecek halkalı güneş tutulması olacak. Ay'ın Güneş'in merkezini kapatırken kenarlardan parlak bir halka bırakmasıyla oluşan bu olaya "ateş halkası" adı veriliyor. Halkalı tutulma yalnızca Antarktika üzerinden tam olarak gözlenebilecek. Kısmi tutulma ise Arjantin ve Şili'nin en güney ucu ile Güney Afrika, Mozambik ve Madagaskar'dan izlenebilecek.

Yılın asıl büyük gök olayı ise 12 Ağustos 2026'da yaşanacak tam güneş tutulması olacak. Bu tutulmada Ay, Güneş'i tamamen örtecek ve güneş diskinin tamamı gözden kaybolacak. Gündüz vakti birkaç dakikalığına karanlığa bürünecek gökyüzünde sıcaklık düşecek ve yıldızlar bile görünür hale gelecek.

12 Ağustos 2026 tam güneş tutulması nerelerden izlenecek?

NASA verilerine göre 12 Ağustos'taki tam tutulmanın gölge yolu yaklaşık 293 kilometre genişliğinde ve 8.260 kilometre uzunluğunda olacak. Tutulma hattı uzak kuzeydoğu Sibirya'dan başlayacak, Grönland buz örtüsünü geçecek, ardından başkent Reykjavík dahil olmak üzere İzlanda'nın batı kenarını kesecek. Ay'ın gölgesi Kuzey Atlantik Okyanusu'nu aşarak İspanya'nın kuzey kıyısına ulaşacak ve tüm yarımadayı geçerek Akdeniz'e kadar ilerleyecek.

İspanya'da Galicia bölgesinden başlayan tam tutulma hattı Bilbao, Burgos, Zaragoza ve Valencia gibi şehirleri kapsayacak. Balear Adaları'ndan da tam tutulma gözlemlenebilecek. Madrid ve Barselona ise tam tutulma hattının çok az dışında kalacak. Bu olay, 1912'den bu yana İber Yarımadası'nda gözlemlenen ilk tam güneş tutulması olma özelliği taşıyor.

İzlanda'nın batısında en uzun tam tutulma süresi 2 dakika 18 saniye olacak. İspanya'da ise en uzun süre Burgos yakınlarında yaklaşık 1 dakika 32 ile 1 dakika 40 saniye arasında değişecek. Tutulma yerel saatle 18.30 civarında kısmi olarak başlayacak ve tam aşama saat 19.30'da Galicia'dan itibaren görülecek.

2026 güneş tutulması Türkiye'den izlenecek mi?

2026 yılındaki her iki güneş tutulması da Türkiye'den doğrudan ve tam olarak izlenemeyecek. 17 Şubat'taki halkalı tutulma tamamen Güney Yarımküre odaklı olduğu için Türkiye'den gözlenmesi mümkün olmayacak.

12 Ağustos'taki tam güneş tutulması ise Avrupa'nın batısında gerçekleşecek. Türkiye bu tutulmayı yalnızca çok düşük oranlı kısmi bir tutulma şeklinde ve gün batımına yakın bir saatte fark edebilecek. Ancak bu etki çıplak gözle belirgin bir kararma olarak algılanamayacak kadar zayıf olacak. İstanbul, Ankara, İzmir ve diğer büyük şehirlerden tam tutulma gözlemlemek mümkün olmayacak.

Türkiye'den tam güneş tutulması ne zaman izlenecek?

Türkiye'den gözlenebilecek bir sonraki tam güneş tutulması için uzun bir süre beklemek gerekecek. 30 Nisan 2060 günü saat 12.15'te başlayacak tam tutulma, ülkenin güneydoğu ve doğu illerinden görülebilecek. Aynı noktadan bir tam güneş tutulmasının tekrar gözlenebilmesi için genellikle 360 ile 410 yıl arasında bir süre geçmesi gerektiği düşünüldüğünde bu bekleme süresi oldukça normal karşılanıyor.

Güneş tutulması nedir?

Güneş tutulması, Ay'ın Dünya ile Güneş arasına girerek güneş ışığını kısmen veya tamamen engellemesiyle oluşan gök olayı. Ay'ın konumuna ve Dünya'ya olan uzaklığına bağlı olarak üç farklı türde gerçekleşiyor: Tam tutulmada Ay, Güneş'i tamamen kapatıyor ve gündüz geceye dönüşüyor. Halkalı tutulmada Ay, Güneş'in merkezini örtüyor ancak kenarlardan parlak bir halka sızıyor. Kısmi tutulmada ise Güneş'in yalnızca bir bölümü Ay tarafından örtülüyor.

Güneş tutulması gözlemlerken nelere dikkat edilmeli?

Güneş tutulmasını çıplak gözle izlemek ciddi göz hasarına yol açabilir. Gözlem için mutlaka ISO 12312-2 standardına uygun özel güneş tutulması gözlükleri kullanılmalı. Normal güneş gözlükleri, film ruloları veya CD/DVD gibi malzemeler yeterli koruma sağlamıyor. Tam tutulmanın yalnızca tam kararma anında birkaç saniyeliğine çıplak gözle bakılabildiği, bunun dışındaki tüm aşamalarda koruyucu gözlük şart olduğu unutulmamalı.