Makro göstergelerdeki bu düzelmeyi alkışlıyoruz. Ancak bir mali müşavir ve bağımsız denetçi olarak sahaya,
bilançolara ve esnafın kasasına baktığımda gördüğüm gerçek şu: Biz enflasyonun sadece "etiket"
kısmıyla savaşıyoruz, "maliyet motoruyla" değil.
Bugün size, çarşı-pazardaki pahalılığın arkasında yatan, kimsenin yüksek sesle konuşmadığı o
"görünmeyen tahsilat lobisini" ve matematiğini anlatacağım.
Nakit Bitti, Maliyet Başladı
Kayıt dışıyla mücadele adına nakit kullanımı sınırlandırılıyor. Çok doğru bir adım. Ancak sistemi
tamamen banka kartlarına, bankaların insafına ve POS cihazlarına mecbur kıldığınızda, bankaların
komisyon oranlarını "serbest piyasa" diyerek başıboş bırakırsanız, bunun faturası vatandaşa çıkar.
Eskiden "Parayı ver, malı al" vardı. Şimdi araya bir ortak girdi: Tahsilat Maliyeti.
1.000 TL Nasıl 1.312 TL Oluyor?
Gelin size basit bir bakkal hesabı değil, bir denetçi analizi yapayım.
Bir esnaf düşünün. Sattığı ürünün maliyeti ve makul kârı ile kasasına girmesi gereken net para 1.000
TL olsun.
Vatandaş bunu kredi kartıyla, 3 taksitle almak istediğinde çarklar şöyle dönüyor:
* Banka, esnaftan ortalama %7-8 civarında (vade farkı, komisyon vb.) bir kesinti yapıyor.
* Esnaf, 1.000 TL'sini korumak için bu maliyeti fiyata eklemek zorunda kalıyor.
* Fiyat artınca, devletin alacağı KDV (%20) de otomatik olarak o şişmiş fiyat üzerinden hesaplanıyor.
Sonuç mu?
Esnafın cebine yine 1.000 TL giriyor. Ama vatandaş kasada 1.312 TL ödüyor.
Aradaki 312 TL nereye gitti?
Büyük kısmı bankaya, kalanı ise fiyat şiştiği için oluşan "ek vergi" (KDV köpüğü) olarak devlete.
Yani banka kazanıyor, devlet (vergi matrahı arttığı için) dolaylı olarak kazanıyor; olan vatandaşa ve
"fırsatçı" damgası yiyen esnafa oluyor.Zincirleme Reaksiyon: %30’luk Görünmez Enflasyon
Bu sadece perakendede olsa iyi. Bu malın üreticisinden toptancısına, nakliyecisinden market rafına
kadar her aşamada kredi kartı veya vadeli çek kullanılıyor. Her aşamada %10’luk bir
finansman/tahsilat maliyeti bindiğini düşünün.
Üretici toptancıya, toptancı perakendeciye bu maliyeti yansıtıyor. Benim yaptığım hesaplamalar
gösteriyor ki, sadece paranın dolaşım maliyeti (faiz ve komisyon), bir ürünün fiyatını tarladan rafa
gelene kadar %30 oranında şişiriyor. Biz buna "Zincir Etkisi" diyoruz. Domates tarlada ucuzken
markette neden pahalı sanıyorsunuz? Sadece mazot değil, paranın maliyeti de o domatesi taşıyor.
Bankalar "Çifte Kavrulmuş" Kazanıyor
Sistem bankalar için muazzam bir kâr kapısına dönüşmüş durumda.
* POS Komisyonu: Parayı tahsil ederken kesinti yapıyorlar.
* Ticari Kredi: Esnafın parası blokede beklerken (veya vadesi gelmemişken) dönmek için kredi
çekmesini bekliyorlar. Oradan da faiz alıyorlar.
Aynı işlemden iki kez kazanılan, riskin ise tamamen esnafta olduğu bu düzen sürdürülebilir değildir.
Çözüm: Türkiye 2.0 Reformu
Eleştirmek kolay, biz çözüm insanıyız. "Milli Reform Atlası" vizyonumuz çerçevesinde, bu finansal
enflasyonu durduracak 5 maddelik acil eylem planını öneriyorum:
* POS Komisyonuna Tavan Sınır: Tıpkı kredi kartı faizlerinde olduğu gibi, üye işyeri komisyon
oranlarına (MDR) TCMB tarafından net bir "üst sınır" (Cap) getirilmelidir. Serbest piyasa, tekelleşmiş
bankacılık sisteminde işlemez.
* Valör Soygununa Son: Esnafın sattığı malın parası hesabına ertesi gün (T+1) geçmelidir. Blokaj
süreleri ile esnafı krediye muhtaç bırakmak, enflasyonu körüklemektir.* Vergi Köpüğü Alınmalı: Tahsilat maliyetlerinden kaynaklanan fiyat artışları, KDV matrahından
düşülmelidir. Devlet, banka komisyonunun vergisini vatandaştan almamalıdır.
* Yerli ve Milli Ödeme Ağı (TROY & FAST): VISA/Mastercard hegemonyasından çıkıp,
komisyonsuz veya çok düşük komisyonlu "TR-Karekod" ve FAST ödeme sistemleri tüm esnafa
zorunlu ve teşvikli hale getirilmelidir.
* Şeffaf Maliyet Endeksi: Bankaların efektif komisyon oranları düzenli olarak denetlenmeli ve ifşa
edilmelidir.
Enflasyonla mücadele edeceksek, sadece vatandaşın boğazını sıkarak talep daraltmak yetmez. Paranın
üzerindeki bu "haraç" niteliğindeki maliyetleri kaldırmadan, etiketler düşmez.
Mutfaktaki yangını söndürmek istiyorsak, önce o yangına benzin döken bu görünmez hortumları kesmeliyzi.
Yorumlar
Kalan Karakter: